้neverzero

วันพฤหัสบดีที่ 30 กันยายน พ.ศ. 2553

เลขโรมัน


เลขโรมัน

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ระบบเลขตามพัฒนาการ
เลขฮินดู-อารบิก
อารบิกตะวันตก
อารบิกตะวันออก
เขมร
มอญ
อินเดีย
พราหฺมี
ไทย
 
เลขเอเชียตะวันออก
จีน
ญี่ปุ่น
เกาหลี
 
เลขตัวอักษร
แอ็บยัด
อาร์เมเนีย
ซีริลลิก
กีเอส
ฮีบรู
ไอโอเนียน/กรีก
สันสกฤต
 
ระบบอื่นๆ
แอตติก
อีทรัสคัน
โรมัน
บาบิโลเนีย
อียิปต์
มายา
รายชื่อระบบเลข
ระบบเลขตามฐาน
เลขฐานสิบ (10)
248163264
391224303660อื่นๆ
    
เลขโรมัน เป็นระบบตัวเลขที่ใช้ในโรมโบราณ เลขโรมันถือเป็น ระบบเลขไม่มีหลัก หมายความว่า ไม่ว่าจะเขียนตัวเลขแต่ละตัวไว้ ณ ตำแหน่งใดของค่าตัวเลขนั้นจะมีค่าคงที่เสมอ ระบบเลขโรมันมีสัญลักษณ์ที่ใช้กันดังนี้
I หรือ i มีค่าเท่ากับ 1
V หรือ v มีค่าเท่ากับ 5
X หรือ x มีค่าเท่ากับ 10
L หรือ l มีค่าเท่ากับ 50
C หรือ c มีค่าเท่ากับ 100
D หรือ d มีค่าเท่ากับ 500
M หรือ m มีค่าเท่ากับ 1,000
นอกจากนี้ ยังมีสัญลักษณ์อื่นที่ไม่ได้ใช้ในระบบเลขโรมันปัจจุบัน แต่ปรากฏอยู่ในรหัสยูนิโคด ดังนี้
 (U+2180) มีค่าเท่ากับ 1,000
 (U+2181) มีค่าเท่ากับ 5,000
 (U+2182) มีค่าเท่ากับ 10,000
 (U+2187) มีค่าเท่ากับ 50,000
 (U+2188) มีค่าเท่ากับ 100,000

[แก้]การเขียนเลขโรมัน

การเขียนเลขโรมัน สามารถเขียนแทนเฉพาะจำนวนเต็มบวกเท่านั้น เนื่องจากในสมัยก่อนโรมยังไม่มีสัญลักษณ์แทนเลขศูนย์หรือเลขทศนิยม[1] โดยให้เขียนจากสัญลักษณ์ที่มีค่ามากแล้วลดหลั่นกันไปยังสัญลักษณ์ที่มีค่าน้อย เช่น
  • MCCCXXV มีค่าเท่ากับ 1,000 + 300 + 20 + 5 = 1,325
  • MMMDLXVII มีค่าเท่ากับ 3,000 + 500 + 60 + 7 = 3,567
ถ้าเขียนสัญลักษณ์ที่มีค่าน้อยกว่าไว้ด้านหน้าสัญลักษณ์ที่มีค่ามากกว่า ค่าของจำนวนที่ได้จะมีค่าเท่ากับจำนวนที่มีค่ามากลบด้วยจำนวนที่มีค่าน้อย และจะเขียนสัญลักษณ์เพียงคู่เดียวในแต่ละหลักเท่านั้น เช่น
  • IX มีค่าเท่ากับ 10 − 1 = 9
  • XL มีค่าเท่ากับ 50 − 10 = 40
  • MCMLXXVII มีค่าเท่ากับ 1,000 + (1,000 − 100) + 70 + 7 = 1,977
  • MMCDLXVIII มีค่าเท่ากับ 2,000 + (500 − 100) + 60 + 8 = 2,468
จำนวนที่มีค่าเกินกว่าที่กำหนดไว้ตามสัญลักษณ์ดังกล่าว จะเขียน บาร์ (ขีด) ไว้บนสัญลักษณ์เหล่านี้ ซึ่งหากบาร์ถูกกำหนดไว้บนสัญลักษณ์ใด สัญลักษณ์นั้นจะแทนจำนวนซึ่งมีค่าเท่ากับสัญลักษณ์นั้นคูณด้วย 1,000 เช่น
  • V มีค่าเท่ากับ 5 × 1,000 = 5,000
  • X มีค่าเท่ากับ 10 × 1,000 = 10,000
  • L มีค่าเท่ากับ 50 × 1,000 = 50,000
  • C มีค่าเท่ากับ 100 × 1,000 = 100,000
  • D มีค่าเท่ากับ 500 × 1,000 = 500,000
  • M มีค่าเท่ากับ 1,000 × 1,000 = 1,000,000
โดยปกติแล้ว การเขียนเลขโรมันจะไม่เขียนสัญลักษณ์เดียวกันอยู่ติดกันตั้งแต่ 4 ตัวขึ้นไป ยกเว้นบนหน้าปัดนาฬิกา ที่จะใช้ IIII แทนเวลา 4 นาฬิกาหรือ 16 นาฬิกา เพื่อป้องกันความสับสนในการอ่านเวลา

[แก้]ตัวอย่างการเขียนเลขโรมัน

เลขโรมันเลขอารบิกค่าของตัวเลขเลขโรมันเลขอารบิกค่าของตัวเลข
I1หนึ่งC100หนึ่งร้อย
II2สองCC200สองร้อย
III3สามCCC300สามร้อย
IV4สี่CD400สี่ร้อย
V5ห้าD500ห้าร้อย
VI6หกDC600หกร้อย
VII7เจ็ดDCC700เจ็ดร้อย
VIII8แปดDCCC800แปดร้อย
IX9เก้าCM900เก้าร้อย
X10สิบM1,000หนึ่งพัน
XI11สิบเอ็ดMM2,000สองพัน
XII12สิบสองMMX2,010สองพันสิบ
XX20ยี่สิบMMDLIII2,553สองพันห้าร้อยห้าสิบสาม
XXX30สามสิบMMM3,000สามพัน
XL40สี่สิบMMMCMXCIX3,999สามพันเก้าร้อยเก้าสิบเก้า
L50ห้าสิบ
LX60หกสิบ
LXX70เจ็ดสิบ
LXXX80แปดสิบ
XC90เก้าสิบ

[แก้]อ้างอิง


ไม่มีความคิดเห็น:

แสดงความคิดเห็น

แสดงความคิดเห็น